Prof. Dr. Güler Akalan, Türkiye’de özgün baskı resmin, özellikle de gravürün, hem üretim hem de eğitim alanında süreklilik kazanmasında belirleyici rol üstlenen sanatçılardan biridir. 1954 yılında Niğde’nin Bor ilçesinde doğan Akalan, erken dönem mesleki yönelişini 1975’te Samsun Eğitim Enstitüsü Resim-İş Bölümü’nü tamamlayarak kurumsal bir zemine taşır. Bu eğitim, onun için yalnızca bir diploma değil; çizgi, kompozisyon ve malzeme disipliniyle örülen uzun soluklu bir atölye hayatının başlangıcıdır.

1981 yılında Millî Eğitim Bakanlığı sınavıyla Gazi Yüksek Öğretmen Okulu’na grafik asistanı olarak atanması, sanatındaki ana omurgayı belirleyen önemli eşiklerden biridir. Gazi geleneği, Türkiye’de sanat eğitiminin okul ile atölye arasında kurduğu titiz dengeyle tanınır. Akalan da bu dengeyi hem üretiminde hem de eğitim anlayışında görünür kılar. 1985’te Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü’nden mezun olur. 1983-1987 yılları arasında Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Grafik Eğitimi alanında sanatta yeterlik çalışmasını tamamlayarak akademik üretim hattını daha da güçlendirir.

Akademik gelişimi, sanatçı kimliğinin yanına kurucu ve yürütücü bir sorumluluk alanı da ekler. 1990’da yardımcı doçent, 2002’de doçent, 2007’de profesör unvanlarını alır. 2009-2012 yılları arasında Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde kurucu dekan olarak görev yapar. Bu dönem, onun yalnızca nitelikli bir uygulayıcı değil; atölye kültürünü, program tasarımını ve üretim etiğini birlikte düşünen bir eğitimci olduğunu da açık biçimde ortaya koyar.

Güler Akalan’ın sanatsal dili, gravürü yalnızca teknik bir alan olarak değil, bir düşünme ve yoğunlaşma biçimi olarak ele almasıyla belirginleşir. Çalışmalarında ağırlıklı olarak asit indirme gravür tekniğini kullanır. Metal plaka üzerinde sabırla kurulan çizgi ve doku, onun dünyasında görsel bir kayda dönüşür. Akalan’ın atölye etiği, yüzeyin tesadüflerle değil, kararlarla, tekrarlarla ve bilinçli aşındırmalarla inşa edilmesine dayanır.

Bu yaklaşımın somut örnekleri arasında anılan Kılıç Yarası ile Yok Ediş (2003) gibi çalışmalarda, dokunun anlatının asli taşıyıcısına dönüştüğü görülür. Yüzeyde izlenen dokusal yoğunluk, kimi zaman farklı malzemelerin plakaya aktarılmasıyla güçlenir. Böylece gravür, yalnız çizginin değil, yüzey hafızasının da dili hâline gelir. Akalan’ın yapıtlarında doku, arka planda kalan bir unsur değil, anlamın bizzat kurucu öğesidir.

Sanatçının tematik dünyası, yaşadığı çevrenin izlerinden ve tanıklık ettiği olaylardan beslenir. Yerel motifler ve simgeler, onun resminde dekoratif bir unsur olarak değil; toplumsal ve bireysel kırılmaların işaretleri olarak yer bulur. Bu nedenle Akalan’ın işleri, yerel olanın içinden zamansız bir duygu ve düşünce alanı açar. Yaralanma, kayıp, direnç, iz ve bellek, onun görsel evreninde sıkça karşılaşılan başlıca izleklere dönüşür. Sanatçı, bu temaları anlatımcı bir çizgide, ölçülü ama etkisi kalıcı bir görsel tonla işler.

Eleştirel yönü, Akalan’ın sanatında doğrudan sloganlaşmaya dönüşmez. Tam tersine, çizgi ile yüzeyin kurduğu gerilim, izleyiciyi hızlı bir tüketime değil, dikkatli bir okumaya davet eder. Onun yapıtlarında şiirsellik bir süs unsuru değil, yük taşıyan bir sestir. Bazı değerlendirmelerde bu yön, sanatçının doğadan seçtiği nesneler ve kişisel göndermeler aracılığıyla kurduğu özel bir duyarlık alanı olarak ele alınmıştır. Bu alan, doğrudan ideolojik bir çerçeveye yaslanmadan, duygu ile düşünceyi birlikte taşıyabilen bir anlatı gücü üretir.

Akalan’ın üretimi yalnızca atölyede tamamlanan bir süreç değildir. Sergiler, yarışmalar ve koleksiyonlar üzerinden genişleyen güçlü bir dolaşım hattına da sahiptir. Sanatçı, Devlet Resim ve Heykel Sergileri başta olmak üzere pek çok seçkide yer almış; 4. Asya Sanat Bienali, İspanya 3. Grafik Sanatlar Bienali ve uluslararası exlibris yarışmaları gibi platformlarda görünürlük kazanmıştır. Kültür Bakanlığı’nın yurt dışı kapsamındaki Çağdaş Türk Özgün Baskıresim sergilerinde, Helsinki ve Çin duraklarında yer alması da bu uluslararası dolaşımın önemli halkalarındandır.

Kişisel sergi pratiği de dikkat çekici bir süreklilik taşır. Yurt dışında Dhaka, Köln, Dortmund, Helsinki ve Razgrad’da, Türkiye’de ise çok sayıda kişisel sergi açmıştır. 1986 tarihli gravür sergisi katalog kaydı, sanatçının 1980’li yıllardaki görünürlüğünü işaret eden erken örneklerden biridir.

Ödülleri, Akalan’ın alan içindeki saygınlığını daha da pekiştirir. İkisi Devlet Özgün Baskıresim Yarışması’nda olmak üzere çok sayıda ödül ve mansiyon alan sanatçı, 2007’de Sanat Kurumu tarafından Özgün Baskı Dalı’nda Yılın Sanatçısı seçilmiştir. 2016’da Gazi Üniversitesi kapsamında kendisine verilen Onur Ödülü de hem sanatçı hem eğitimci kimliğinin kurumsal düzeyde gördüğü değeri gösterir. Ayrıca 8. Şefik Bursalı Resim Yarışması’nda Kaçan Kurtulur adlı gravür çalışmasının sergi seçkisinde yer alması, üretiminin sürekliliğini gösteren dikkat çekici örneklerden biridir.

Akalan’ın yapıtları, Türkiye’de ve yurt dışında çeşitli koleksiyonlarda yer almaktadır. İspanya’da Sant Carles de la Ràpita’daki koleksiyonlar, İtalya’da Museo Michetti, Türkiye’de ise İzmir Devlet Resim ve Heykel Müzesi, İstanbul İMOGA ve çeşitli üniversite koleksiyonları bu hattın öne çıkan durakları arasındadır. Sanatçı ayrıca BRHD, SEDER ve UPSD üyelikleriyle özgün baskı alanının mesleki ağları içinde de etkin bir konuma sahiptir.

Güler Akalan, Türkiye’de özgün baskının 1980’lerden itibaren kurumsal görünürlük kazandığı ve uluslararası dolaşıma daha açık hâle geldiği dönemin güçlü temsilcilerinden biridir. Onu ayrıksı kılan yön, gravürü yalnızca teknik bir uzmanlık alanı olarak değil; tanıklık, bellek ve eleştirel duyarlık taşıyan bir düşünme biçimi olarak ele almasıdır. Çizgi ve doku, onun elinde yalnızca yüzey estetiği üretmez. Toplumsal ve bireysel yaraların izini süren, yerel simgeler aracılığıyla daha geniş bir duygu alanı kuran güçlü bir anlatıya dönüşür.

Bu nedenle Akalan, Türkiye özgün baskı tarihinde hem ustalığı ve üretim disiplini hem de eğitimci ve kurumsal süreklilik boyutuyla birlikte anılması gereken isimlerdendir. Atölye kültürünü taşıyan, kuşaklar yetiştiren ve gravürü çağdaş bir anlatı dili olarak sürekli yenileyen bir sanatçıdır.